HAKKIMIZDA

Tayseb Tarihçe

Tayseb Tarihçe

Türkiye’nin ilk serbest bölgelerinden biri olan Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi 04.03.1985 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulmuştur. 25.05.1990 tarihinde Bölgenin Kurucu ve İşletici şirketi olarak kurulan TAYSEB A.Ş. 12.12.1990 tarihinde Devlet Planlama Teşkilatı ile yapılan sözleşme çerçevesinde Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesinin kurulup işletilmesi işini “Yap, işlet, devret” modeli çerçevesinde 30 yıl süreyle üstlenmiştir. 1990 yılında bölgenin işletmeye açılması için başlatılan çalışmalar, ”Körfez Krizi” ve bunun neticesindeki olumsuz ekonomik gelişmeler nedeniyle durdurulmak zorunda kalınmıştır.

1997 yılından itibaren yaşanan olumlu ekonomik gelişmeler, potansiyel kullanıcıların talepleri ve GAP Projesindeki gelişmeler sonucunda, bölgedeki alt yapı yatırımlarına yeniden başlanılmış ve 1998 yılının Eylül ayında Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi resmen açılmıştır.

Türkiye'de serbest bölgelerin tarihçesi:

Türkiye’de serbest bölge çalışmaları 1980’li yıllarda başlamış olmakla beraber, geçmişi Osmanlı İmparatorluğu dönemine kadar uzanmaktadır. Tuna Nehrinin Karadeniz’e döküldüğü yerde bulunan ve halen serbest bölge olan Sulina Limanı 1870 yılına dayanmaktadır.

Cumhuriyet döneminde serbest bölgelerle ilgili yürürlüğe giren ilk yasa 1927 yılında çıkarılan 1132 sayılı Serbest Mıntıka Kanunudur. İstanbul ve çevresinde serbest bölge kurulması için yetki veren bu yasa çerçevesinde Türkiye ile Ford Motor Company arasında sözleşme imzalanmış ve 1929 yılında kanun olarak onaylanmıştır. Buna göre Tophane’deki bir bölgede otomobil, kamyon ve traktör montajı yapılacaktır. Ancak kısa sürede tamamlanmış olan tesislerde otomobil montajına başlanmış olmasına karşın, ”Büyük Ekonomik Kriz” nedeniyle bölgedeki faaliyet durdurulmuştur.

Şark halı ve kilimleri ile benzerleri ve hayvan postları için 1946 yılında çıkarılan 4893 sayılı Serbest Yer Hakkında Kanun ise Cumhuriyet döneminin ikinci serbest bölge denemesi olmuştur. İstanbul, Eminönü’nde Denizcilik Bankası tarafından açılan antrepoda bu ürünler depolanacak ve ihraç edilecektir. Söz konusu yasaya işlerlik kazandırılamadığı için ikinci girişim de sonuçsuz kalmıştır.

Denemelerden olumlu bir sonuç alınamayınca, 1953 yılında 6209 sayılı Serbest bölge kanunu yürürlüğe girmiştir. Bu kanuna işlerlik kazandırmak için 1956 yılında Serbest Bölge Nizamnamesi çıkarılmıştır. 1957 yılında TCDD, İskenderun Limanı’nda 4.600 m²’lik bir alanı Serbest Bölge alanı olarak işletmeye açmış ancak bir süre sonra bölge kapatılmış ve konu ile ilgili yeterli gelişme sağlanamamıştır.

Serbest Bölgelerin kurulmasıyla ilgili çalışmalar 1980'de hızlanmış ve 15 Haziran 1985 tarihinde 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu yürürlüğe girmiştir. Daha önce kurulan her bir serbest bölge için ayrı ayrı yeni bir yönetmelik hazırlanmış olmasına karşın, 10.03.1993 tarihinde yürürlüğe konulan “Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği” ile bu tarihten sonra bütün serbest bölgeler için tek bir yönetmelik geçerli olmuştur.